Anlamlarına göre cümleler konu anlatımı

Anlamlarına göre cümleler konu anlatımı başlığı altında birçok konu bulunmaktadır. Şimdi bunları sırasıyla görelim.

Anlamlarına göre cümleler konu anlatımı

Varsayım Cümleleri

Olmayan bir durumu geçici olarak var kabul etmektir. Bu cümlelerde; “farz edelim, diyelim ki, tut ki, kabul edelim ki, düşün, düşünelim” gibi ifadeler bulunur.

Tut ki sınavı kazandın.

Diyelim ki baban sana araba aldı.

Şu anda Uludağ’da olduğumuzu düşünelim. İstediğin üniversiteyi kazandığını kabul edelim.

Yukarıdaki cümlelerde henüz gerçekleşmemiş olay ve durumların bir an için gerçekleşmiş gibi düşünül- düğü görülmektedir. Dolayısıyla bu cümleler birer varsayım cümlesidir.

Eleştiri cümleleri

Herhangi bir sanatçının veya yapıtın olumlu veya olumsuz yanlarını ortaya koymaktır. Eleştiri, sadece yapıt ve sanatçıyla ilgili değil, her konuda olabilir.

Usla şair son yapıtında kendini tekrar etmekten kurtulamamış. (olumsuz eleştiri)

Tablolarında, fırçasını büyük bir ustalıkla kullanıdığı hemen göze çarpıyor. (olumlu eleştiri)

Olayların akışını bozarak öğüt vermesi, yazarın O sürükleyici anlatımına gölge düşürüyor. (olumlu – olumsuz eleştiri)

Romanın çok güzel bir kurgusu var; ancak aralar- daki şiirler yapıtta bir yama gibi duruyor. (olumlu – olumsuz eleştiri)

Öz Eleştiri

Kişinin, kendisine yönelik olumsuz eleştirileridir.

Derslerime günü gününe çalışmadığımdan sınavı kazanamadım.

Anlatmak istediklerimi gereği gibi dizelerime aktaramadım.

Bu cümleleri söyleyen kişiler, kendilerinin olumsuz yönlerini ortaya koyduklarından öz eleştiri yapmışlardır.

Ön Yargı Cümleleri

Bir olay veya durum hakkında önceden şartlı olarak -genellikle olumsuz- yargı bildirmektir. “Biliyorum” havası hâkimdir. Ön yargı cümlelerinin diğer adı “Peşin Hüküm” cümleleridir.

Biliyorum çok fazla satılmayacak bu kitap.

Bu cümlede kitabın ne kadar satılacağı belli olmadan önceden biliyorum sözüyle olumsuz bir hüküm verilerek ön yargıda bulunulmuştur.

Tahmin – Olasılık Cümleleri

Herhangi bir durum, olay ya da eylemin nasıl gerçekleşeceği hakkında kesin olmayacak şekilde fikir yürütmektir. Kişisel sezgiler; bence, bana göre, sanırım, zannediyorum gibi ifadelerle belirtilir.

➥ Hava karardı, yağmur yağabilir.

Bu cümlede bazı sezgilere dayanılarak yağmurun yağabileceği düşüncesi ortaya konmuştur.

Aşağıdaki cümlelerde birtakım veri ve sezgilere daya-nılarak çeşitli düşünceler ortaya konmuştur.

Ön sırada oturan sarışın çocuk senin kardeşin olmalı.

Sanırım şimdi Bergama’da şenlikler düzenleniyor- dur.

Kadıköy vapuru şu sıralar kalkmış olabilir. Zannediyorum bu film gişe rekorları kıracak. Bence bu maçı bizim takım kazanacak.

Akşamleyin sahile çay içmeye inebiliriz.

Öneri Cümleleri

Herhangi bir konuda tavsiyede bulunmaktır.

Derslerinize günü gününe çalışmanız yararınıza olacaktır.

Çevrenizdekilere sürekli gülümseyiniz.

Yukarıdaki cümlelerde “ders çalışma” ve “gülümseme” önerilerinde bulunulmuştur.

Amaç Cümleleri

Herhangi bir konuyla ilgili ileriye dönük planı ve projelerin anlatıldığı cümlelerdir.

Gelecek hafta bir şiir yarışması düzenlemeyi ve genç kalemleri tespit etmeyi planlıyoruz.

Bu cümlede “şiir yarışması düzenlemek” ve “genç kalemleri tespit etmek” tasarlanmaktadır.

Yakınma Cümleleri

Olumsuz bir durumdan dolayı üzüntü duymak, üstü kapalı şikâyetçi olmaktır.

Aşağıdaki cümlelerde çeşitli olaylardan duyuları yakınmalar dile getirilmiştir.

Yıllar geçti, bir kez olsun arayıp sormadı, ne haldesin diye.

Sanatöılarımız ne yazık ki toplumla iç içe yaşamıyor artık.

Yaramaz çocuk, bir de zamanında yatıp kalkmayı öğrense!

Beğeni Cümleleri

Herhangi bir şeyin güzel olduğunu ve beğenildiğini dile getirmektir.

Bir şiir ancak bu kadar güzel yazılabilirdi.

Hayatımda gördüğüm en zarif insandı.

Bu yazar sorunlara çözümleyici ve iyimser bir tavırla yaklaşan, değişik görüşlere açık bir insandır.

Bu cümlelerde “bu kadar güzel”, “en zarif” ve “çözümleyici ve iyimser” sözleriyle, beğeniler dile getirilmiştir.

Özlem Cümleleri

Geçmişte kalmış herhangi bir şeye duyulan kavuşma isteğidir.

Nerede o kar yağışını seyrettiğimiz eski kış geceleri?

Doğup büyüdüğüm o şirin köy gözümde tütüyor.

Hasretim, o sapsarı yaprakların yollarımıza serildiği eylül akşamlarına.

Bu cümlelerde “nerede”, “gözümde tütüyor”, “hasretim” sözleriyle, özlem dile getirilmiştir.

Değerlendirme Cümleleri

Bir yapıt veya sanatçı hakkında öznel ya da nesnel görüş bildirmektir. Öznel değerlendirmeler aynı zamanda bir eleştiridir.

Son kitabında seksen beş şiir bulunuyor. (Nesnel değerlendirme)

Bu romanda yazar yer olarak Bursa’yı seçmiş. (Nesnel değerlendirme)

Romanın sonunda iki âşık birbirine kavuşuyor. (Nesnel değerlendirme)

Kitaptaki birçok şiirde, şair yapmacık bir dil kullanıyor. (Öznel değerlendirme)

Genç öykücü yapıtlarında kurmacasal yalınkatlıktan kurtulamıyor.

Şairin, aruzla yazdığı enfes şiirlerinden oluşan bu kitabında kırk bir şiir bulunuyor. (Öznel / nesnel değerlendirme)

UYARI

Belli bir yapı veya sanatçıdan söz etmeyen genel yargılar değerlendirme değildir.

Aşağıdaki cümleler belli bir yapıtı ya da sanatçıyı ele almadığından değerlendirme sayılamaz. Konusu aşk olan romanlar, halk tarafından da- ha çok beğenilir.

Sanatçı, her zaman topluma örnek olmalıdır.

Şiir, insanı hem dinlendirir hem düşündürür.

Tasarı Cümleleri

Herhangi bir konuyla ilgili ileriye dönük planı ve projelerin anlatıldığı cümlelerdir.

Gelecek hafta bir şiir yarışması düzenlemeyi ve genç kalemleri tespit etmeyi planlıyoruz.

Bu cümlede “şiir yarışması düzenlemek” ve “genç kalemleri tespit etmek” tasarlanmaktadır.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*