Anlamlarına göre fiiller

Anlamlarına göre fiiller iş fiilleri, oluş fiilleri ve durum fiilleri olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Başka bir ifadeyle eylemler anlam bakımından iş, oluş ve durum fiilleri olarak üç gruba ayrılmaktadır.

İş (Kılış) Fiilleri

Yapılan işten etkilenen bir nesnenin bulunduğu ey­lemlerdir. İş kılış fiil örnekleri:

Adam parayı şoföre uzattı.

Çocuklar, oynarken camı kırdı.

Çöplerinizi çöp kutusuna atınız.

Durum Fiilleri

Yapılan işten etkilenen bir nesnenin bulunmadığı ey­lemlerdir. Durum fiil örnekleri:

Babam, çok yorgun, kanepede uzanıyor.

Çocuk mışıl mışıl uyuyor.

Oluş Fiilleri

Zamanla meydana gelen değişmeyi gösteren eylemlerdir.Bu eylemlerde, eylem genellikle kendiliğinden gerçekleşir. Oluş fiil örnekleri:

Çocuğun saçı uzamış.

Yapraklar eylülde sararır.

Hastamız gittikçe iyileşti.

Adam yavaşça yerinden kalktı.

ÖRNEK SORU

“Anlattıkları şeylerin niteliğine göre fiiller; kılış fiilleri (almak, taşımak, kazmak… gibi), durum fiilleri (yatmak, susmak, durmak… gibi), oluş fiilleri (doymak, uzamak, kararmak… gibi) diye adlandırılır.”

Aşağıdakilerden hangisinde, yukarıda sözü edilen fiillerin tümü örneklendirilmektedir?

  1. delmek, dizmek, ezmek
  2. solmak, susmak, acıkmak
  3. ağlamak, oturmak, büyümek
  4. yolmak, kırmak, saçmak
  5. atmak, kalkmak, sararmak

Açıklama: E seçeneğinde bulunan “atmak” ey­lemi, gerçekleştirilebilmesi için nesne gerektirdi­ğinden “kılış” eylemidir. Aynı seçenekteki “kalk­mak” eylemi, başka bir nesneyi etkilemeyen bir hareketi karşıladığından “durum” eylemi; “sarar­mak” eylemi ise herhangi bir hareket bildirmeyip öznenin yapısındaki değişmeyi karşıladığından “oluş” eylemidir. Cevap E seçeneğidir.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*