Bağlaç konu anlatımı

Bağlaç konu anlatımı altında birçok konu bulunmakta ve bu bağlaçlar günlük hayatta sıklıkla kullanılmaktadır. Bu başlık altında bağlaç nedir, bağlaçların özellikleri nelerdir, en çok kullanılan bağlaçlar nelerdir gibi sorulara cevap ve bağlaç örnekleri verilecektir . İşte Bağlaç konu anlatımı

Bağlaç nedir?

Bağlaç, eş görevli sözcükleri, söz öbeklerini, cümleleri birbiri­ne bağlayan ya da çeşitli anlam ilgileri kuran sözcük veya söz öbekleridir.

Tek başına anlamı olmayan, anlamca birbiriyle ilgili cümleleri veya cümlede görevdeş sözcük ve söz öbeklerini bağlamaya yarayan kelimelere bağlaç denir.

Bağlaçların özellikleri

Bağlaçlar tek başına anlamı olmayan ve cümlede bir görevi olan sözcüklerdir. Bağlama görevi yanında cümlede çeşitli anlam ilgileri de kurabilirler.

Cümleden çıkarıldıklarında cümlenin anlamında bozulma olmaz; fakat daralma olabilir.

Bağlaçlar kendinden önceki ve kendinden sonraki sözcüklerden ayrı yazılırlar. Bağlaçlara benzediğini ve bağlaç olduğunu düşündüğünüz birleşik yazılmış olanlar bağlaç değil ektir.

  Hiçbir cümle ögesi olmazlar.

Bağlaçların yerine uygun olan bir noktalama işareti konulabilir.

En çok kullanılan bağlaçlar

Başlıca bağlaçlar şunlardır:

ve, veya, ya, ya da, yahut, veyahut, ile, yalnız, an­cak, ama, fakat, lâkin, ne var ki, de, bile, dahi, ki, öyle ki, öyleyse, oysa, oysaki, ise, madem, madem­ki, meğer, meğerki, meğerse, yeter ki, halbuki, çün­kü, hatta, yoksa, ne… ne, ya… ya, hem… hem, bîr… bir, gerek… gerek, ister… ister, olsun… olsun

Aşağıdaki cümlelerde başlıca bağlaçların cümlede ne gibi görevler üstlendiğini ve kurduğu anlam ilgile­rini inceleyelim.

Ve Bağlacı

Eylül ve denizden vazgeçemiyordu.

(Adları birbirine bağlamıştır.)

Yarın akşam sen ve ben burada olmayacağız.

(Adılları birbirine bağlamıştır.)

Ahmet çalışkan ve dürüst bir insandı.

Sıfatları birbirine bağlamıştır. )

Yorgun ve üzgün görünüyorsun.

(Belirteçleri birbirine bağlamıştır.)

Çocukluk günlerine ve eski mahallesine özlem duyu­yordu.

(Söz öbeklerini birbirine bağlamıştır.)

Arkadaşın geldi ve seni sordu.

(Cümleleri birbirine bağlamıştır.)

İle (-/e, -la) Bağlacı

Yerine “ve” getirilebiliyorsa bağlaç, getirilemiyorsa il- geçtir.

Annenle baban yarın mutlaka gelsin.

Kardelen ile erguvanı çok kullanıyordu şiirlerinde.

Veya, Ya, Ya da, Yahut, Veyahut Bağlacı

Roman veya şiir okuyunuz.

Mutlaka gelir diyorsun, ya gelmezse?

Hemen sus ya da dışarı çık.

Bana sık sık mektup yaz yahut telefon et.

Ders çalış veyahut biraz dinlen.

Yalnız Bağlacı

Güzel bir ev; yalnız şehre uzak, (karşıtlık)

Parayı veririm; yalnız yarın getireceksin, (koşul)

Ancak Bağlacı

Akşam size geldim; ancak sen yoktun, (karşıtlık)

Sahile git; ancak çok kalma, (koşul)

Ama Bağlacı

Eski ama sağlam bir köşktü, (karşıtlık)

Denize girebilirsin; ama çok açılma, (koşul)

Temiz ama çok temiz bir yerdi burası, (pekiştirme)

Fakat, Lâkin, Ne var ki Bağlacı

Sinemaya gittim; fakat film bitmişti, (karşıtlık)

Ceketimi giyebilirsin; fakat kirletme, (koşul)

İşim bitti; lâkin servis gelmedi, (karşıtlık)

Çok zeki; ne var ki ders çalışmıyor, (karşıtlık)

De Bağlacı

İlacı içti de ağrısı biraz dindi, (neden – sonuç)

O romanı ben de okudum, (eşitlik, gibilik)

Bunu da mı yapacaktın? (şaşırma)

Sen işe gireceksin de, para kazanacaksın da… (alay, inanmama)

Akşam gelme de göreyim seni, (korkutma, tehdit)

Pilav da pilav olmuş hani, (övgü, abartma)

UYARI: Bağlaç olan “de” her zaman ayrı yazılır ve “te, ta” şekli yoktur.

Bile, Dahi Bağlacı

O şarkıyı dinlerken ben bile ağladım.

Pikniğe öğretmenlerimiz dahi gelecek.

Öyleyse, Çünkü, Hatta, Yoksa, İse Bağlacı

Yalan diyorsun sözlerime; öyleyse ispatla.

Uludağ’a gidemeyeceğim; çünkü çok işim var.

Dün babam geldi hatta sana selam söyledi.

İyi giyin yoksa üşürsün.

Ben güzü, o ise baharı severdi.

Ki Bağlacı

Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini. (Cümleleri bağlamıştır.)

Lale ki baharda açan nadide bir çiçektir, (açıklama)

Deniz bugün öyle güzel ki… (pekiştirme)

İnsan bu kadar umursamaz olmaz ki… (yakınma)

Adam yorulmuş ki izin istiyor, (neden – sonuç)

Gözümü bir açtım ki hastanedeyim, (şaşırma)

Ders çalış ki sınavı kazanabilesin. (koşul)

Oysa, Oysaki, Halbuki Bağlacı

Oysa sanatçılar halkın içinde olmalıdır.

Oysaki biz seni çok beklemiştik.

Çok çalışıyorsunuz, halbuki dinlenmeniz gerekiyor.

Madem, Mademki, Meğer, Meğerki, Meğerse Bağlacı

Madem küstün, dargındın; neden mendil salladın?

Mademki bana inanmıyorsun, anneme sor.

Meğer bizi yıllardır oyalıyormuş.

Meğerki olaydan hiç haberi yokmuş.

Meğerse okula gitmemiş bugün.

Ne… ne Bağlacı

Ne gelen var ne giden, (olumsuzluk)

(gelen ve giden yok)

Ne lale ne gül, eylül de eylül, (olumsuzluk)

(lale ve gül değil)

Ne kızı verir ne dünürü küstürür, (olumsuzluk)

(kızı da vermez dünürü de küstürmez)

Aşağıdaki cümlelerde “ne” sözcükleri sıfatları ve be­lirteçleri derecelendirdiğinden belirteç görevinde kul­lanılmıştır.

Ne sevimli, ne sıcak bir insandı.

Ne yorgun, ne üzgün görünüyor bugün deniz.

Bir… bir Bağlacı

Yeryüzünde bir sen bir ben varız.

Aşağıdaki cümlelerde “bir” sözcüğünün değişik gö­revlerde kullanılmasını inceleyelim:

Toplantıya bir o katılmamıştı. (İlgeç)

Dün bir kazak, bir gömlek aldım. (sıfat)

Onunla beni bir tutma. (belirteç)

Hem… hem, gerek… gerek, ister… ister, olsun… olsun, ya… ya Bağlacı

Hem suçlu hem güçlü.

Gerek bugün gerek yarın toplantıya gelebilirsiniz.

İster inan ister inanma.

Roman olsun şiir olsun ikisini de çok severim.

Ya burada bekle ya eve git.

ÖRNEK SORU

Aşağıdakilerden hangisinde “de, da” bağlacı cümleye “eşitlik, gibilik” anlamı katmıştır?

  1. O şiiri okumuş da anlayamamış.
  2. Bundan sonra özür dilese de affetmem.
  3. Gitti de bir mektup bile yazmadı.
  4. Sözünü ettiğim elbiseyi aldım da giymedim.
  5. Gazetedeki ilanı ben de görmüştüm.

Açıklama: E seçeneğindeki “de” bağlacı, baş­kaları tarafından yapılan bir işin, sözü söyleyen kişi tarafından da gerçekleştirildiğini göstermek amacıyla kullanılmış ve cümleye “eşitlik, gibilik” anlamı katmıştır. Cevap E seçeneğidir.

ÖRNEK SORU

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, “ama” söz­cüğü, pekiştirme görevinde kullanılmıştır?

  1. Çok zorladım; ama yararı olmadı.
  2. Bir zamanlar burada eski ama sağlam bir ev vardı.
  3. Bir derdin var senin; ama bana söylemek is­temiyorsun.
  4. Yine gelecekmiş; ama çok kalmayacakmış.
  5. O günden sonra onu hiç ama hiç görmedim.

Açıklama: E seçeneğinde “ama” sözcüğü cümleye pekiştirme anlamı katmaktadır. Cevap E seçeneğidir.

Bağlaç konu anlatımı bittiyse diğer konulara bakınız.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*