Fiillerde anlam (zaman) kayması

Fiillerde anlam (zaman) kayması bir eylem kipinin kendi anlamı dışında, başka bir kip yerine kullanılmasıdır.

Fiillerde anlam zaman kayması örnekler

➥ Yarın okullar açılıyor, (açılacak)

(şimdiki zaman gelecek zaman yerine kullanılmış)

➥ Akşamları sahile iniyorum, (inerim)

(şimdiki zaman geniş zaman yerine kullanılmış)

➥ Okulu geçen yıl bitiriyor, (bitirmiş)

(şimdiki zaman geçmiş zaman yerine kullanılmış)

➥ Şair bir eylül akşamı ölür, (ölmüş)

(geniş zaman geçmiş zaman yerine kullanılmış)

➥ Yarın okulda buluşuruz, (buluşacağız)

(geniş zaman gelecek zaman yerine kullanılmış)

➥ Çocuk çok susamış olacak, (olmalı)

(gelecek zaman gereklilik kipi yerine kullanılmış)

➥ Çocuklar, birazcık susalım, (susun)

(istek kipi emir kipi yerine)

➥ Allah yardımcın olsun, (ola)

(emir kipi istek kipi yerine)

ÖRNEK SORU

Aşağıdakilerden hangisinde, yapılmakta olan bir iş bildirilmektedir?

  1. Yarın erkenden yola çıkıyoruz.
  2. Küçük halam öbür gün bize geliyor.
  3. Verdiğin kitabı büyük bir zevkle okuyorum.
  4. Savaşta ölen dayımın adını, bana koyuyorlar.
  5. Çarşamba günü ölüyor, perşembe günü de gömüyorlar.

Açıklama: A ve B seçeneklerindeki şimdiki za­man kipi (-yor) gelecekte yapılacak eylemleri karşılamaktadır. D ve E seçeneklerindeki şimdi­ki zaman kipi de geçmişte yapılan eylemleri karşılamıştır. C seçeneğinde kullanılan “-yor” eki ise yapılmakta olan bir işi bildirmektedir. Cevap C seçeneğidir.

ÖRNEK SORU

Aşağıdaki cümlelerden hangisinin fiil kipinde anlam kayması yoktur?

  1. Tatilimi genellikle İzmir’de geçiriyorum.
  2. Okula gitmek için hazırlanıyor.
  3. Sen hiçbir sözünü tutmuyorsun.
  4. Bugün arkadaşlar bize geliyorlar.
  5. Yarın İstanbul’a gidiyorum.

Açıklama: A ve C seçeneklerinde “geçiriyorum” ve “tutmuyorsun” sözcüklerinde şimdiki zaman kipi geniş zaman kipi yerine; D ve E seçenekle­rindeki “geliyorlar” ve “gidiyorum” sözcüklerin­deki şimdiki zaman kipi gelecek zaman kipi ye­rine kullanılmıştır. B seçeneğinde bulunan “ha­zırlanıyor” sözcüğündeki şimdiki zaman kipi ya­pılmakta olan bir eylemi karşılamaktadır. Cevap B seçeneğidir.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*