Sıfatlar Konu anlatımı

Sıfatlar Konu anlatımı sözcük türleri içerisinde nispeten daha zor olan konulardandır fakat öğrenilmesi kolaydır. Sıfatlara “ön ad” da denilmektedir.

Sıfatlar, adları çeşitli yönlerden niteleyen ve belirten sözcük­lerdir.

Bu akşam eski bir arkadaşımla masmavi denizi seyrettik.

Bu cümlede “bu” sözcüğü “akşam” sözcüğünü, “bir” sözcüğü “arkadaş” sözcüğünü belirttiğinden belirtme sıfatları; “eski” sözcüğü “arkadaş” sözcüğünü, “mas­mavi” sözcüğü “deniz” sözcüğünü nitelediğinden ni­teleme sıfatlarıdır.

Sıfatlar, özelliklerine göre iki ana gruba ayrılır:

  1. Niteleme Sıfatlan
  2. Belirtme Sıfatları

SIFAT ÇEŞİTLERİ

Niteleme Sıfatlar

Adların durumlarını, biçimlerini, renklerini kısaca nasıl olduklarını bildiren sözcüklerdir. Adlara sorulan “Nasıl?” sorusunun cevabıdır.

güzel çocuk

gülen çocuk

sarışın çocuk

zayıf  çocuk

zeki çocuk

uslu çocuk

ÖRNEK SORU

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde -den, -dan (-ten, -tan) eki alan sözcük niteleme sıfatı ola­rak kullanılmıştır?

  1. Sıcaktan çok bunalıyoruz.
  2. Bunu ben de sonradan öğrendim.
  3. Onu yakından tanırım.
  4. Ankara’da uzaktan akrabalarım var.
  5. Olanları çoktan unuttum.

Açıklama: D seçeneğinde “uzaktan” sözcüğü “akrabalarım” adını nitelemektedir. Cevap D se­çeneğidir.

Adlaşmış Sıfat

Niteleme sıfatının yanındaki adın düşüp niteleme sıfa­tının, nitelik anlamının yanında bir varlığa ad olmasıdır.

İyiler az yaşarmış.

Bu cümlede “İyiler” sözcüğüyle aslında “iyi insanlar” anlatılmak istenmiştir. “İyi” niteleme sıfatının yanındaki ad düştüğünden bu sözcük adlaşmıştır.

Sınıfın en yaramazı Zaferdi.

(yaramaz öğrenci)

➥ Dedem küçüklere masal anlatıyor.

(küçük çocuklara)

➥ Renklileri şuraya, beyazları buraya bırak.

(renkli çamaşırları / beyaz çamaşırları)

➥ Manav, meyve kasasındaki çürükleri ayırdı.

(çürük meyveleri)

Belirtme Sıfatları

Adları işaret, sayı, belirsizlik ve soru gibi yönlerden belirten sözcüklerdir. Özelliklerine göre dörde ayrılır.

İşaret Sıfatları

Adları işaret yoluyla belirten sözcüklerdir.

bu adam

şu kitap

o ev

öteki soru

beriki araba

öbür çocuk

böyle durumlar

şöyle iş

Sayı Sıfatları

Adları sayı yoluyla belirten sözcüklerdir.

Asıl Sayı Sıfatı:

Varlıkların sayılarını bildiren söz­cüklerdir.

Adlara sorulan “Kaç?” sorusunun cevabıdır.

Sadece bir kitap kaldı

yedi soru

on dört ay

yüz yirmi iki gün

Sıra Sayı Sıfatı:

Varlıkların sıralarını bildiren söz­cüklerdir. Bu sıfatlar “-inci, -inci” ekiyle yapılır.

Adlara sorulan “Kaçıncı?” sorusunun cevabıdır.

birinci soru sekizinci hafta otuz beşinci yıl yüz kırk altıncı sayfa

Üleştirme Sayı Sıfatı:

Varlıkların eşit bölümlere ayrıldığını belirten sıfatlardır. Bu sıfatlar “-er, -ar” ekiy­le türetilir. Adlara sorulan “Kaçar?” sorusunun cevabı­dır.

birer elma beşer soru on altışar kitap seksener sayfa

Kesir Sayı Sıfatı:

Varlıkların parçalarının bütüne oranını gösteren sıfatlardır.

yüzde on hisse çeyrek saat üçte iki pay bir buçuk gün yarım ekmek

Belgisiz Sıfat

Adları belli olmayacak şekilde belirten sözcüklerdir.

birkaç soru çok öğrenci azıcık ekmek hiçbir adam her akşam birtakım sorular bazı ülkeler çoğu zaman birçok insan başka zaman kimi insan

Elbet bir gün buluşacağız.

Bu cümledeki “bir” sözcüğüyle belli olmayan bir gün anlatılmak istendiğinden, bu sözcük belgisiz sıfat gö­revinde kullanılmıştır.

Soru Sıfatı

Adları soru yoluyla belirten sözcüklerdir.

nasıl araba hangi akşam ne gün kaç soru kaçıncı soru kaçar soru ne kadar para

Unvan Sıfatları

Kişilerin makam, rütbe, meslek ve sosyal statülerini bildiren sözcüklerdir.

Doktor Mustafa Kasap Necmi Kaptan Murat Çavuş Osman Ahmet Bey Hayriye Teyze Furkan Çavuş Selver Hemşire Fahriye Bakkal İlhan Amca ➥ Avukat Nuray Hanım Fatih Sultan Mehmet Han

UYARI: Akrabalık ilişkilerinde sıfatlar küçük harfle başlar.

Ahmet, dün Ayşe teyzesine gitmiş.

Orhan, Remzi dayısına karnesini göstermiş.

ÖRNEK SORU:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sözcük hem belirtme hem de niteleme sıfatı almıştır?

  1. İçeriye orta yaşlı bir kişi girdi.
  2. İnsana tepeden bakan, itici biriydi.
  3. Gözü eski, cumbalı evleri arıyordu.
  4. O yıllarda çift düğmeli, dar yakalı ceketler modaydı.
  5. Her gün aynı yorgun, asık yüzleri görmekten bıkıp usanmıştı.

Açıklama: A seçeneğinde bulunan “kişi” adı “orta yaşlı” niteleme sıfatını ve “bir” belirtme sı­fatını almıştır. Cevap A seçeneğidir.

Sıfatlar konu anlatımı ndan sonra zarf konu anlatımına geçiniz.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*