Zamirler Konu Anlatımı

Zamirler Konu Anlatımı zor olmayan ve çabuk kavranabilen konulardandır. Zamirin diğer adı “adıl”dır. Kısaca zamirlere, adıllar da denilebilir.

Cümlede, ad olmadığı halde adların yerini tutan söz­cüklere zamir denir.

Selim, hediyeyi dün çarşıdan almış.

O, bunu dün şuradan almış.

Birinci cümledeki “Selim” adı yerine “O” sözcüğü, “hediye” adı yerine “bu” sözcüğü, “çarşıdan” adı ye­rine “şuradan” sözcüğü kullanılmıştır. Cümledeki “O”, “bu”, “şuradan” sözcükleri, belirtilen adların yerini tuttuğu için adıl görevindedir.

Zamirler, adların yerini tutma biçimlerine göre şu şekil­lerde gruplandırılır:

Kişi Zamirleri

Kişi zamirlerinin diğer adı şahıs zamirleridir.

Cümlede kişi adlarının yerlerini tutan adıllardır. Bu adıllar “ben, sen, o, biz, siz, onlar” sözcükleridir.

➥ O, beni dün çok aramış.

➥ Yarın onlar bize gelmeyi düşünüyor.

Bu cümlelerde “O”, “ben”, “onlar”, “biz” sözcükleri kişilerin yerini tuttuğu için kişi adılı olarak kullanılmış­tır.

➥ Dün bana geleceğini söyledi.

➥ Bunu sana daha önce anlatmıştım.

Bu cümlelerde geçen “bana” ve “sana” sözcükleri “ben” ve “sen” kişi adıllarının yönelme durumu eki (-e) almış halleri olduğundan, kişi zamiridir.

İşaret Zamirleri

Adların yerini işaret yoluyla tutan sözcüklerdir.

Bunu şunun yanına koy.

Ahmete onları doğum gününde almışlar.

Onu kitaplığa koydum.

Burası oradan nasıl gözüküyor?

Ötekini bana ver, berikini sen al.

Öbürünü şu rafa koyun.

Böylesini hiç duymamıştım.

Öylelerine güvenme.

UYARI: Cümlede, “o, onlar” adılları, kişinin yerini tutarsa kişi adılı, varlığın yerini tutarsa işaret adılı olur. An­cak “bu, şu, bunlar, şunlar” sözcükleri kişilerin ye­rini tutsa bile işaret adılıdır.

Onu bir kitap fuarından almıştım, (işaret adılı)

Onunla bir konserde tanışmıştık, (kişi adılı)

Şunları çantana koy. (işaret adılı)

Şunları tanıyor musun? (işaret adılı)

Soru Zamirleri

Adların yerini soru yoluyla tutan sözcüklerdir. Bu söz­cüklerle oluşturulmuş cümlelerin cevabı ad veya zamirdir.

Seni kim çağırdı? Amcam/O

Dün kimi gördün okulda? Arkadaşımı

Kimde buranın anahtarı? Bende/güvenlikçide

Kaçıncı oldun sınavda? Birinci

Bunların kaçı senin? Altısı/hepsi

Nerede oturuyorsun? Ankara’da/şurada

Bana ne getirdin? Roman/bunu

Hangisini beğendin? Şunu/ vitrindekini

Ne kadarı doğru bunların? Çoğu

Yukarıdaki cümlelerde geçen koyu renkli sözcükler varlıkların yerini soru yoluyla tuttuğu için soru zamiridir.

UYARI: Soru anlamının hangi tür sözcükle sağlandığı sorulduğunda, cümlede soru eki “mi, mı, mu, mü” olup olmadığına dikkat etmemiz gerekmekte­dir. Bir cümlede soru anlamı soru ekiyle sağlan­mışsa, o cümlede soru anlamı taşıyan adıl, sıfat, belirteç gibi sözcüklerden herhangi biri bulunsa bile bu sözcükler cümleye soru anlamı katmaz.

Buraya nasıl geldiğini sana söyledi mi?

Bu cümlede “nasıl” soru belirteci olmasına rağ­men, soru anlamı “mi” ile sağlanmıştır.

Aşağıdaki örnek soruda görüldüğü gibi E seçe­neğinde “ne” soru adılı olmasına rağmen soru anlamı “mi” ile sağlanmıştır.

ÖRNEK SORU:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, soru anla­mı bir zamirle sağlanmıştır?

  1. Bunca sıkıntıya neden katlandınız?
  2. Bu romanı benden sonra kim okumak ister?
  3. Bu çiçeklere kaç para verdiniz?
  4. Kaçıncı katta oturduğunu söyledi mi?
  5. Bana gizlice ne söylediğini biliyor musunuz?

Açıklama: Seçenekleri incelediğimizde B seçe­neğindeki “kim” sözcüğü bir kişinin yerini soru yoluyla tuttuğundan soru adılıdır. Cevap B seçe­neğidir.

Belgisiz Zamirler

Hangi varlıkların yerlerini tuttukları açıkça belli olma­yan adıllardır.

Öğrencilerin hiçbiri dışarı çıkmamış.

Dünkü maça herkes geldi.

Aradığımız adresi kimse bilmiyordu.

İstediğim kitabı başkasına vermiş.

Soruların birçoğunu çözdüm.

Çocukların birkaçı dışında hepsi buradaydı.

Azı gitti, çoğu kaldı.

Bazısı bu yemeği sevmez.

Dün akşam biri seni aradı.

Sınıfın tümü pikniğe gitmiş.

Kimileri bu programlardan hoşlanmıyor.

Senin hakkında hiçbir şey söylemedi.

Dönüşlülük Zamiri

Dönüşlülük adılı “kendi” sözcüğüdür.

➥ kendim

kendin

kendisi

kendimiz

kendiniz

kendileri

Dönüşlülük adılları bazen kişi adıllarının yerine kulla­nılabilir.

➥ Bu konudaki son karan kendisi verecekmiş. Kendimizi bir anda yemyeşil bir ovada bulduk.

Bu cümlelerde dönüşlülük adılı üçüncü tekil (o) ve bi­rinci çoğul (biz) kişi adılları yerine kullanılmıştır.

Dönüşlülük adılı cümlelerde herhangi bir zamirle veya bir kişiyle birlikte pekiştirme amacıyla kullanılabilir.

Yarınki programa siz kendiniz gideceksiniz.

Onur, soruyu kendisi çözmüş.

ÖRNEK SORU

“Kimi zamirler, özneyi pekiştirerek belirtirler. Bun­lar tek başlarına asıl şahıs zamirlerinin yerini tuta­bildikleri gibi, onlarla birlikte de kullanılabilirler.”

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıkla­maya uygun bir zamir vardır?

  1. Doğrusu, onun sözüne pek kulak asmadım.
  2. Bence, alınan sonuç pek de olumlu değildi.
  3. Bu elbiseyi ben kendim diktim.
  4. İşittiklerimiz bunları doğrular nitelikteydi.
  5. Ahmet o yaz, tatilini bizde geçirecekti.

Açıklama: Seçenekleri incelediğimizde, soru­nun açıklama bölümündeki kullanıma uygun za­mirin C seçeneğindeki “kendim” sözcüğü oldu­ğunu görüyoruz. Çünkü bu sözcük “ben” zami­rinin yerine kullanılabildiği gibi bu cümlede “ben” zamiriyle birlikte kullanılmış ve özneyi pe­kiştirerek belirtmiştir. Cevap C seçeneğidir.

İlgi Zamiri Ki

Genellikle belirtili ad takımlarında düşen tamlananın yerine kullanılır. İlgi zamiri (-ki) düşen tamlananla ilgi kurar.

Benim kitabım burada seninki nerede? (kitabın)

Bakırköy’ün sahili Kadıköy’ünkinden güzel.. (sahili)

Bizimki yine sokakta top oynuyor, (çocuk)

Bu şehir, sizinkinden daha temiz, (şehriniz)

UYARI: İlgi adılı, sıfat yapan (-ki) ve bağlaç olan (ki) ile ka­rıştırılmamalıdır.

Akşamki maç çok uzun sürdü, (sıfat yapım eki)

Duydum ki unutmuşsun eski günleri, (bağlaç)

İyelik Zamirleri

İsimlere eklenerek o varlığın kime ya da neye ait olduğunu belirten eklere “İyelik Zamirleri” denir. Aynı zamanda sahiplik zamirleri olarak da adlandırılır. İyelik zamirlerinin eklendiği isimler, “isim tamlamaları“nda tamlanan görevinde kullanılmaktadır.

Şahıslara Göre İyelik Zamirleri

1. tekil şahıs iyelik eki: -m  → Param, Kalemim
2. tekil şahıs iyelik eki: -n  → Paran, Kalenin
3. tekil şahıs iyelik eki: -ı, -i, -u, -ü, -(s)ı, -(s)i, -(s)u, -(s)ü  → Para, Kalemi

1. çoğul şahıs iyelik eki: -mız, -miz, -muz, -müz  → Paramız, Kalemimiz
2. çoğul şahıs iyelik eki : -nız, -niz, -nuz, -nüz  → Paranız, Kaleminiz
3. çoğul şahıs iyelik eki : -ları, leri  → Paraları, Kalemleri

İyelik Zamir Örnekleri

Silgim – Benim silgim
Silgin – Senin silgin
Silgisi – Onun silgisi
Silgimiz – Bizim silgimiz
Silginiz – Sizin silginiz
Silgileri – Onların silgileri

UYARILAR 

 3. tekil şahıs iyelik zamiri, ismin belirtme hal eki olan “-ı, -i, -u, -ü,” ile karıştırılmamalıdır. İyelik zamirleri isim tamlamalarında tamlanan görevinde olduğundan; “-ı, -i, -u, -ü,” eklerini almış isimlerin öncesine “Onun” zamiri getirilebiliyorsa iyelik zamiri, getirilemiyorsa ismin belirtme hal ekidir.

  • Kitabı baştan sona çizmişti. (Onun kitabı baştan sona çizmişti.) = Belirtme hal eki
  • Kitabı oldukça eskiydi. (Onun kitabı oldukça eskiydi.) = İyelik zamiri

⇒ İyelik zamirleri, belgisiz zamirlerin sonuna da gelebilir.

  • Bazı inatçı çıkmıştı.
  • Çoğumuz sınıfı geçmeyi başarmıştık.
  • Kimseniz yok muydu?

Zamirler Konu Anlatımı ndan sonra sıfatlar konu anlatımına geçiniz.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*