Zarf konu anlatımı

Zarf konu anlatımı na geçmeden önce zarf kavramını açıklamakta fayda bulunmaktadır.

Zarf konu anlatımı

Zarf, eylemleri, çeşitli yönlerden belirten sözcüklerdir. Zarflar; eylemsileri, sıfatları, adlaşmış sıfatları ve be­lirteçleri de çeşitli yönlerden belirtir.

  Müdür bey güzel konuştu.

  Yarın çok çalışmalıyız.

  Çocuk şimdi yukarı çıktı.

  Ayvalık’a ne zaman gideceksin?

  Bize pek sıcak davrandı.

Yukarıdaki cümlelerde koyu renkli sözcükler eylemle­ri çeşitli yönlerden belirttiğinden belirteç görevinde kullanılmıştır.

Zarf kelimesinin eş anlamısı belirteçtir yani zarflara, belirteçler de denir.

Belirteçler, eylemleri belirtme yönlerine göre çeşitli gruplara ayrılır.

ZARF ÇEŞİTLERİ

Durum Zarfları

Durum zarfı ya da hal zarfı, eylemleri durum yönünden belirten sözcüklerdir. Ey­leme sorulan “Nasıl?” sorusunun cevabıdır.

Annesine gizlice bir şeyler söyledi.

Bu cümlede gizlice sözcüğü söylemek eyleminin nasıl yapıldığını belirttiğinden durum belirtecidir.

Güneş yavaş yavaş kayboldu.

Babam bana öyle söyledi.

Böyle konuşursan gücenirim.

Ünlü şair üzgün görünüyordu.

Çocuklar güle oynaya evlerine gidiyor.

Konuk sanatçı ayakta alkışlandı.

ÖRNEK SORU

Aşağıdakilerin hangisinde cümlenin anlamını “durum” bakımından tamamlayan bir sözcük vardır?

  1. Anlatılanları sessizce dinliyorduk.
  2. Öğleyin bize geleceğini söylüyor.
  3. Kimlik kartını cüzdanına yerleştirdi.
  4. Bu yıl Ege kıyılarını gezmek istiyoruz.
  5. Aşırı sıcaklardan çamların çoğu kurudu.

Açıklama: A seçeneğindeki “sessizce” sözcüğü “dinliyorduk” eylemine sorulan “nasıl” sorusuna cevap vermektedir. “Sessizce” sözcüğü burada “durum belirteci” görevinde kullanılmıştır. Cevap A seçeneğidir.

Zaman Zarfları

Eylemleri zaman yönünden belirten sözcüklerdir. Ey­leme sorulan “Ne zaman?” sorusunun cevabıdır.

Dün size uğramıştım.

Az önce buradan çıktılar.

Bu kasabada kışın kimsecikler kalmaz.

Eylülde yapraklar sararır.

Bugün okula erken gittim.

Artık sevmeyeceğim.

Geceleyin bir ses böler uykumu.

Otobüsümüz daha gelmemiş.

Güneş henüz doğmamıştı.

Yağmur hâlâ yağıyor.

Otobüs şimdi gelir.

UYARI: Zaman bildiren her sözcük belirteç görevinde ol­mayabilir. Eğer sözcük, “Ne zaman?” sorusuna cevap vermiyorsa belirteç değildir.

Gece, şairlere ilham verir, (ad)

Yarın akşam size gelebiliriz, (sıfat)

Dün geçti, sen bugüne bak. (ad)

ÖRNEK SORU

“Daha çiçekler açmadı.” cümlesinde daha söz­cüğünün kullanımı, aşağıdaki kullanımların­dan hangisiyle özdeştir?

  1. Daha sabah olmadı mı?
  2. Bu yemekten daha verebilir misin?
  3. Daha başka şeyler de söyledi.
  4. Amacımız, daha iyiye, daha güzele varmaktır.
  5. Ayakkabının daha küçüğünü alsaydın.

Açıklama: Örnek cümlede “daha” sözcüğü “he­nüz” anlamına gelerek cümleyi zaman yönün­den tamamladığından “zaman belirteci” göre­vinde kullanılmıştır. Buna benzer kullanım A se­çeneğinde görülmektedir. Cevap A seçeneğidir.

Yer Yön Zarfları

Eylemleri yer ve yön ilgisiyle tamamlayan sözcükler­dir. Eyleme sorulan “Nereye?” sorusunun cevabıdır. Yer yön belirteçleri şunlardır:

aşağı, yukarı, ¡çeri, dışarı, ileri, geri, öte, beri

Yukarıdaki sözcükler;

ek almadan eylemi belirtirse yer yön belirteci: Çocuk aşağı indi.

ek almadan adı belirtirse sıfat: Çocuk aşağı kata indi.

ek aldıklarında ad olur: Çocuk aşağıya indi.

Aşağıdaki cümlelerde koyu renkli sözcükler eylemle­ri belirttiğinden “yer yön belirteci”dir.

Öğrenciler hep birlikte dışarı çıktı.

Hemen içeri girin.

Biraz ileri gider misiniz?

Miktar (azlık çokluk) Zarfları

Eylemleri miktar yönüyle belirten sözcüklerdir. Eylemlere sorulan “Ne kadar?” sorusunun cevabıdır. Bunun yanında eylemsileri, sıfatları, adlaşmış sıfatları ve belirteçleri de miktar yönüyle belirtirler.

Seni durakta çok bekledim.

Fazla uğraşmayın onunla.

Adam pek konuşmadı.

Biraz gülsen ölür müsün?

Aşağıdaki cümlelerde belirteçlerin çeşitli sözcükleri de derecelendirme yönüyle belirtebileceği gösteril­miştir.

➥ Amcam çok konuşmayı sevmezdi.

(Bu cümlede “çok” sözcüğü “eylemsiyi” belirtmiştir.)

➥ Dün daha güzel söylemişti şarkısını.

(Bu cümlede “daha” sözcüğü “belirteci” belirtmiştir.)

➥ Pek şirin bir sahildi burası.

(Bu cümlede “pek” sözcüğü “sıfatı” belirtmiştir.)

Sınıfın en çalışkanı Burak’tı.

(Bu cümlede “en” sözcüğü “adlaşmış sıfatı” belirtmiştir.)

UYARI: Bazı cümlelerde “en” ve “daha” sözcükleri; sıfatı, adlaşmış sıfatı ve belirteci üstünlük yönüyle de be­lirtir. Bu durumlarda bu sözcükler üstünlük belirte­ci olarak adlandırılır.

Bayramlar en sevinçli günlerimizdir.

Bu araba daha yavaş gidiyor.

Buraya taşınmayı en çok ben İstemiştim.

Yazın daha çok sebze ve meyve tüketilir.

ÖRNEK SORU

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “üstünlük” bildiren bir belirteç (zarf) vardır?

  1. Yol yapım çalışmaları büyük bir hızla ilerliyor.
  2. Burada göç, daha çok, büyük merkezlere doğrudur.
  3. Kentlere doğru büyük bir nüfus hareketi gö­rülmektedir.
  4. Burası, nüfus bakımından ikinci büyük kenti­mizdir.
  5. Nüfus planlamasıyla ilgili büyük sorunlarımız vardır.

Açıklama: B seçeneğindeki “daha” sözcüğü “çok” belirtecini derecelendirdiğinden üstünlük belirtecidir.

Soru Zarfları

Eylemleri soru yönüyle belirten sözcüklerdir.

Buraya nasıl geldin?

Ne zaman yola çıkacaksınız?

Çocuk ne kadar beklemiş?

Neden gülüyorsun?

Dün niçin gelmedin?

Sen niye ağlıyorsun?

Ne gülüyorsunuz?

Yukarıdaki cümlelerde koyu renkli sözcükler eylemle­ri soru yoluyla belirttiğinden soru belirtecidir.

Zarf konu anlatımı bittiyse edatlar konu anlatımına geçiniz.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*